قانون درباره دستگیری و بازجویی از کودکان و نوجوانان چه می گوید؟/ باقی: تعیین اتهام امنیتی برای کودکان خلاف قوانین ایران است – پایگاه خبری مدرس


گزارش کردن سایت خبری مد; عمادالدین باقی در یادداشتی با عنوان «لزوم رعایت قانون» برای روزنامه اعتماد نوشت: اخبار منتشر شده در شبکه های اجتماعی و رسانه های رسمی حاکی از آن است که در میان هزاران بازداشتی در سراسر کشور تعداد قابل توجهی کودک وجود دارد. و نوجوانان . اوضاع ملتهب مدارس و گزارش های گرافیکی به دست آمده از دخالت گروه های دانش آموزی نشان می دهد که موضوع دستگیری کودکان و نوجوانان وارد مرحله حادتری می شود. عدم توجه به نیازهای رویه های خاص برای کودکان می تواند خود منشأ بحران های دیگری شود. جمهوری اسلامی ایران با پیوستن به کنوانسیون حقوق کودک در اسفند ۱۳۷۲ به این سند متعهد بوده و باید آن را مرحله به مرحله اجرا کند. این سند کشور عضو را موظف می کند قوانین داخلی خود را با مواد کنوانسیون تطبیق دهد و این موضوع کم و بیش در قوانین ایران گنجانده شده است و طبیعتا دستگاه قضایی و امنیتی باید به قوانین مصوب جمهوری اسلامی پایبند باشد. دو نکته اساسی که در رسیدگی به دادرسی بازداشت شدگان زیر ۱۸ سال امروز باید مورد توجه قرار گیرد عبارتند از:

۱- تحقیق یا بازجویی از متهم یکی از مهمترین و حساس ترین موضوعات مربوط به روند رسیدگی این افراد در حال حاضر است. متأسفانه در دستگاه حکومتی و امنیتی بین گروه های مختلف بازداشت شدگان تمایز کافی قائل نشده و تحت همین عنوان به دستگیری و بازجویی برده می شوند. حتی اخبار حاکی از آن است که قرار بر این است که تمامی دستگیرشدگان توسط ماموران امنیتی رسیدگی شود و البته این رویه در حوادث گذشته نیز وجود داشته است. اختصاص هزینه های امنیتی به کودکان با ادبیات امنیتی خلاف قوانین و اسناد حقوق بشر ایران است. حتی از نظر دین هم بچه هایی که در جنگ شرکت می کردند از مجازات معاف بودند. طبق اصول و قواعد حقوق بشر، قوانین داخلی و احکام شرعی، تشریفات گروه های سنی کودکان و نوجوانان باید کاملاً مجزا باشد. آیین دادرسی اطفال و نوجوانان دارای ویژگی هایی مانند اجتناب از دعوا و رعایت ضمانت های قانونی متهم است. ضرورت حضور وکیل یکی از ضروریات دادرسی اطفال و نوجوانان است. اکثر کشورهای جهان کودکان زیر ۱۸ سال و در برخی از کشورها زیر ۱۹ یا زیر ۲۱ سال را در قوانین خود در نظر می گیرند. با این گروه های سنی طبق قوانین مربوط به اطفال در دادگاه اطفال برخورد می شود. طبق ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری ایران «به کلیه جرایم اطفال و افراد زیر هجده سال باید در دادگاه اطفال و اطفال و نوجوانان رسیدگی شود و در هر حال محکومان بالای هجده سال موضوع این ماده در بازداشتگاه اطفال و نوجوانان مرکز رسیدگی می شود و اصلاح و تربیت ایجاد می شود و حتی می افزاید: «هرگاه سن متهم در زمان محاکمه از هجده سال بیشتر شود، تحقیقات از وی انجام می شود. اتهامات به موجب این قانون در دادگاه اطفال و اطفال و اطفال و اطفال ادامه دارد و متهم از کلیه امتیازات اعطا شده در دادگاه اطفال و اطفال محروم می شود. دستورالعمل های صادره برای رسیدگی به پرونده افراد در نهادهای امنیتی و نوع بازجویی ها آثار مخربی خواهد داشت که گذشت زمان نشان می دهد. مهم این است که بازجویی از کودکان در محیطی غیر امنیتی توسط افرادی که آموزش های ویژه دیده اند و در زمینه روانشناسی تخصص لازم را دارند انجام شود و تاکید می شود که بازجو ترجیحا زن باشد. رسیدگی به پرونده متهمان زیر ۱۸ سال به قدری حساس است که حتی برای رعایت حالات روحی و روانی آنها می توان از طرح سؤال منتفی و در موقعیت ها و شرایط مناسب آن را انجام داد، به طوری که حتی ماده ۴۱۴ ق.م.ا. آیین دادرسی ایران می گوید: «در صورت راحتی فرزند موضوع در صورت نیاز ماده (۳۰۴) این قانون، تمام یا قسمتی از رسیدگی در غیاب او قابل انجام است» و البته با حضور معرفی شده. وکیل متهم

۲- حبس و بازداشت:

اولاً، بر اساس ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی، نتیجه صدور قرار جلب برای افراد بالغ به زندان ارسال می شود، اما برای افراد زیر ۱۸ سال به بازداشتگاه فرستاده می شود نه زندان. پیش از این نیز گزارش‌های تأسف‌آوری مبنی بر بازداشت جوانان در بخش‌های بزرگسالان منتشر شده بود که برخلاف قانون آیین دادرسی کیفری و آیین دادرسی‌های متفاوت اطفال بوده و آثار مخربی بر جای گذاشته است. شنیده ها از خانواده های افرادی که اخیرا دستگیر شده اند، برخی از آنها همراه با دیگر متهمان بزرگسال در زندان های مواد مخدر نگهداری می شوند. شاید به دلیل ظرفیت بازداشتگاه ها و کثرت بازداشت شدگان، این جداسازی امکان پذیر نبود، اما تغییر دستور بازداشت به شرایط سبک تر تنها راه پیشگیری از این فاجعه است. امید است با توجه ویژه به این موارد، مراجع قضایی و امنیتی با رعایت قانون از وقوع حوادث تلخ و جبران ناپذیر جلوگیری کنند.